
Qyteti i sotëm Colchester, në juglindje të Anglisë, ishte dikur Camulodunum, kryeqyteti i parë i provincës romake të Britanisë. Një studim i ri i mbetjeve të djegura nga varre të periudhës romake ka zbuluar se disa prej njerëzve të varrosur atje e kishin kaluar fëmijërinë larg Britanisë, në rajone të Mesdheut.
Gjurmë që çojnë drejt Mesdheut
Studiuesit analizuan mbetjet nga 22 varrime me djegie, duke kombinuar për herë të parë në këtë material dy tregues kimikë: izotopet e stronciumit dhe të plumbit. Kjo metodë ndihmoi të nxirreshin të dhëna edhe nga kockat e djegura, ku nxehtësia zakonisht shkatërron shumë prej shenjave që përdoren për të përcaktuar prejardhjen.
Rezultatet treguan se disa nga personat e varrosur nuk ishin rritur në Britani. Tre prej tyre kishin përbërje kimike që përputhen me rajone mesdhetare, si Italia, Spanja ose Libani. Kjo sugjeron se qyteti tërhiqte njerëz nga pjesë të ndryshme të Perandorisë Romake.
Misteri i vazos me skena gladiatorësh
Një nga rastet më interesante lidhet me mbetjet e një burri të vendosura brenda të ashtuquajturës “Vazoja e Colchester-it”, një enë e famshme e zbukuruar me skena luftimesh gladiatorësh dhe gjuetie kafshësh. Analizat sugjerojnë se ai kishte origjinë mesdhetare.
Arkeologët kanë hedhur si mundësi që ky person të ketë qenë i lidhur me botën e gladiatorëve, për shembull si trajner, ose një mbështetës i pasur i ndeshjeve. Megjithatë, kjo mbetet hipotezë dhe nuk është provuar nga analiza.
Një qytet i lidhur me gjithë perandorinë
Camulodunum u bë kryeqyteti i parë i provincës romake Britannia pas pushtimit romak të vitit 43 pas Krishtit. Të dhënat e reja tregojnë se qyteti nuk ishte i përbërë vetëm nga banorë vendas: aty jetonin edhe njerëz që kishin ardhur nga larg, duke sjellë gjuhë, zakone dhe përvoja të ndryshme.
Fakt historik: Edhe pas afro 2,000 vjetësh, përbërja kimike e mbetjeve të djegura mund të ndihmojë shkencëtarët të rindërtojnë udhëtimin dhe prejardhjen e njerëzve të lashtë.
Burimi: Durham University – Ancient remains reveal Britain’s first Roman capital was surprisingly diverse, 18 nëntor 2026. Studimi është publikuar në revistën Royal Society Open Science.

Lini një Përgjigje