
Astronomët kanë arritur të rindërtojnë një ngjarje të rrallë kozmike: dy yje në galaktikën Andromeda u bashkuan, duke krijuar një objekt të vetëm. Të dhënat e teleskopit hapësinor James Webb ndihmuan shkencëtarët të kuptojnë çfarë ndodhi para, gjatë dhe pas këtij procesi.
Zbulimi u bë i ditur nga NASA më 18 nëntor 2026 dhe u mbështet në vëzhgime të disa teleskopëve, përfshirë James Webb. Sistemi, i njohur me emrin “Bao”, ndodhet në skajet e galaktikës Andromeda, galaktika e madhe fqinje e Rrugës së Qumështit.
Një yll gjigant “përpiu” shoqëruesin e tij
Sipas analizës së studiuesve, një yll gjigant, rreth shtatë herë më masiv se Dielli ynë dhe me rreze rreth 350 herë më të madhe, u bashkua me një yll më të vogël, me masë afërsisht 70 për qind të masës së Diellit.
Dy yjet kishin orbituar njëri-tjetrin për një kohë shumë të gjatë. Por, kur ylli më i vogël filloi të ndërvepronte me shtresat e jashtme të gjigantit, ai u tërhoq gradualisht brenda tij. Sipas ekipit kërkimor, bashkimi përfundoi pas rreth shtatë orbitash, në një periudhë afërsisht shtatëvjeçare.
Shpërthimi u vu re në vitin 2025
Shkencëtarët vunë re shenja të pazakonta në sistem që në vitin 2023. Më 17 tetor 2025 u regjistrua një shpërthim i fortë i ndriçimit. Teleskopi James Webb e vëzhgoi objektin më 24 dhjetor 2025, vetëm 47 ditë pas kulmit të shpërthimit, duke siguruar të dhëna të rëndësishme për të kuptuar procesin.
Vëzhgimet në gjatësi të ndryshme vale, nga teleskopë të ndryshëm, u kombinuan për të krijuar një pamje më të plotë të ngjarjes. Studiuesit theksojnë se bashkimet e yjeve janë të vështira për t’u kapur në kohë reale, sepse nuk mund të parashikohen lehtë.
Pse ka rëndësi ky zbulim?
Studimi i sistemit Bao u jep astronomëve një mundësi të rrallë për të kuptuar se si yjet binarë mund të përfundojnë si një trup i vetëm. Këto procese mund të ndihmojnë edhe në shpjegimin e formimit të disa objekteve shumë të dendura, si yjet neutronikë dhe vrimat e zeza, në sisteme të tjera.
Shkencëtarët presin që teleskopi i ri Nancy Grace Roman të sjellë edhe më shumë vëzhgime të ngjarjeve të tilla në vitet në vijim.
A e dinit? Ylli gjigant në sistemin Bao ishte rreth 18 mijë herë më i ndritshëm se Dielli ynë, sipas vlerësimeve të publikuara nga NASA.
Burimi: NASA – NASA Data Clinches First-of-Its-Kind Stellar Merger (18 nëntor 2026).

Lini një Përgjigje