{"id":188,"date":"2026-11-19T17:43:11","date_gmt":"2026-11-19T16:43:11","guid":{"rendered":"https:\/\/mediaelit.com\/?p=188"},"modified":"2026-11-19T19:29:44","modified_gmt":"2026-11-19T18:29:44","slug":"banoret-qyteti-i-pare-romak-britani-origjina-mesdhetare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediaelit.com\/?p=188","title":{"rendered":"Zbulimi zbulon se banor\u00ebt e qytetit t\u00eb par\u00eb romak n\u00eb Britani vinin edhe nga Mesdheu"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"572\" title=\"Zbulimi zbulon se banor\u00ebt e qytetit t\u00eb par\u00eb romak n\u00eb Britani vinin edhe nga Mesdheu\" src=\"https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-historik-\u2013-qyteti-romak-i-Camulodunum-1024x572.jpg\" alt=\"Ilustrim artistik i jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb qytetin romak t\u00eb Camulodunum\" class=\"wp-image-187\" srcset=\"https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-historik-\u2013-qyteti-romak-i-Camulodunum-1024x572.jpg 1024w, https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-historik-\u2013-qyteti-romak-i-Camulodunum-300x167.jpg 300w, https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-historik-\u2013-qyteti-romak-i-Camulodunum-768x429.jpg 768w, https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-historik-\u2013-qyteti-romak-i-Camulodunum.jpg 1376w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ilustrim artistik i nj\u00eb qyteti romak n\u00eb Britani; nuk paraqet nj\u00eb fotografi historike t\u00eb Colchester-it.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qyteti i sot\u00ebm Colchester, n\u00eb juglindje t\u00eb Anglis\u00eb, ishte dikur Camulodunum, kryeqyteti i par\u00eb i provinc\u00ebs romake t\u00eb Britanis\u00eb. Nj\u00eb studim i ri i mbetjeve t\u00eb djegura nga varre t\u00eb periudh\u00ebs romake ka zbuluar se disa prej njer\u00ebzve t\u00eb varrosur atje e kishin kaluar f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb larg Britanis\u00eb, n\u00eb rajone t\u00eb Mesdheut.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gjurm\u00eb q\u00eb \u00e7ojn\u00eb drejt Mesdheut<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit analizuan mbetjet nga 22 varrime me djegie, duke kombinuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb material dy tregues kimik\u00eb: izotopet e stronciumit dhe t\u00eb plumbit. Kjo metod\u00eb ndihmoi t\u00eb nxirreshin t\u00eb dh\u00ebna edhe nga kockat e djegura, ku nxeht\u00ebsia zakonisht shkat\u00ebrron shum\u00eb prej shenjave q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar prejardhjen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rezultatet treguan se disa nga personat e varrosur nuk ishin rritur n\u00eb Britani. Tre prej tyre kishin p\u00ebrb\u00ebrje kimike q\u00eb p\u00ebrputhen me rajone mesdhetare, si Italia, Spanja ose Libani. Kjo sugjeron se qyteti t\u00ebrhiqte njer\u00ebz nga pjes\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb Perandoris\u00eb Romake.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Misteri i vazos me skena gladiator\u00ebsh<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb nga rastet m\u00eb interesante lidhet me mbetjet e nj\u00eb burri t\u00eb vendosura brenda t\u00eb ashtuquajtur\u00ebs \u201cVazoja e Colchester-it\u201d, nj\u00eb en\u00eb e famshme e zbukuruar me skena luftimesh gladiator\u00ebsh dhe gjuetie kafsh\u00ebsh. Analizat sugjerojn\u00eb se ai kishte origjin\u00eb mesdhetare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkeolog\u00ebt kan\u00eb hedhur si mund\u00ebsi q\u00eb ky person t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb i lidhur me bot\u00ebn e gladiator\u00ebve, p\u00ebr shembull si trajner, ose nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs i pasur i ndeshjeve. Megjithat\u00eb, kjo mbetet hipotez\u00eb dhe nuk \u00ebsht\u00eb provuar nga analiza.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nj\u00eb qytet i lidhur me gjith\u00eb perandorin\u00eb<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Camulodunum u b\u00eb kryeqyteti i par\u00eb i provinc\u00ebs romake Britannia pas pushtimit romak t\u00eb vitit 43 pas Krishtit. T\u00eb dh\u00ebnat e reja tregojn\u00eb se qyteti nuk ishte i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb vet\u00ebm nga banor\u00eb vendas: aty jetonin edhe njer\u00ebz q\u00eb kishin ardhur nga larg, duke sjell\u00eb gjuh\u00eb, zakone dhe p\u00ebrvoja t\u00eb ndryshme.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fakt historik:<\/strong> Edhe pas afro 2,000 vjet\u00ebsh, p\u00ebrb\u00ebrja kimike e mbetjeve t\u00eb djegura mund t\u00eb ndihmoj\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt t\u00eb rind\u00ebrtojn\u00eb udh\u00ebtimin dhe prejardhjen e njer\u00ebzve t\u00eb lasht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Burimi:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.durham.ac.uk\/news-events\/latest-news\/2026\/11\/ancient-remains-reveal-britains-first-roman-capital-was-surprisingly-diverse-\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Durham University \u2013 Ancient remains reveal Britain\u2019s first Roman capital was surprisingly diverse, 18 n\u00ebntor 2026<\/a>. Studimi \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn <em>Royal Society Open Science<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Analizat e mbetjeve t\u00eb djegura n\u00eb Colchester tregojn\u00eb se disa banor\u00eb t\u00eb qytetit romak kishin kaluar f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb n\u00eb rajone t\u00eb Mesdheut, rreth 2,000 vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":208,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":true,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-historik-\u2013-qytet-romak-ne-Britani.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=188"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":211,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions\/211"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}