{"id":182,"date":"2026-11-19T17:38:41","date_gmt":"2026-11-19T16:38:41","guid":{"rendered":"https:\/\/mediaelit.com\/?p=182"},"modified":"2026-11-19T17:38:41","modified_gmt":"2026-11-19T16:38:41","slug":"125-mije-vjet-me-pare-hipopotamet-shkretetira-arabise-saudite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediaelit.com\/?p=182","title":{"rendered":"125 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, hipopotam\u00ebt jetonin n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e Arabis\u00eb Saudite"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"572\" title=\"125 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, hipopotam\u00ebt jetonin n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e Arabis\u00eb Saudite\" src=\"https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-artistik-\u2013-Arabia-e-Gjelber-125-mije-vjet-me-pare-1024x572.jpg\" alt=\"Ilustrim artistik i nj\u00eb peizazhi t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb gjelb\u00ebr n\u00eb Arabin\u00eb Saudite me liqen dhe hipopotam\u00eb\" class=\"wp-image-181\" srcset=\"https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-artistik-\u2013-Arabia-e-Gjelber-125-mije-vjet-me-pare-1024x572.jpg 1024w, https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-artistik-\u2013-Arabia-e-Gjelber-125-mije-vjet-me-pare-300x167.jpg 300w, https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-artistik-\u2013-Arabia-e-Gjelber-125-mije-vjet-me-pare-768x429.jpg 768w, https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-artistik-\u2013-Arabia-e-Gjelber-125-mije-vjet-me-pare.jpg 1376w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ilustrim artistik i peizazhit t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb Arabis\u00eb; nuk \u00ebsht\u00eb fotografi reale. Bazuar n\u00eb zbulimet arkeologjike t\u00eb publikuara n\u00eb vitin 2026.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb besohet, por zona q\u00eb sot njihet p\u00ebr shkret\u00ebtirat e saj t\u00eb m\u00ebdha dikur kishte liqene, kullota t\u00eb gjelbra dhe kafsh\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Nj\u00eb zbulim i ri arkeologjik n\u00eb Arabin\u00eb Saudite tregon se rreth 125 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon jetonin edhe hipopotam\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjetjet jan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb vendbanimin e lasht\u00eb Uruq al-Julaybah, n\u00eb rajonin Mundafan, dhe jan\u00eb rezultat i nj\u00eb bashk\u00ebpunimi mes Komisionit Saudit t\u00eb Trash\u00ebgimis\u00eb, Universitetit t\u00eb Shkenc\u00ebs dhe Teknologjis\u00eb King Abdullah (KAUST) dhe Universitetit Griffith. Studimi \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore <em>Science<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nj\u00eb liqen gjigant n\u00eb mes t\u00eb Arabis\u00eb<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrmes analizave t\u00eb terrenit dhe t\u00eb dh\u00ebnave gjeologjike, studiuesit rind\u00ebrtuan pamjen e nj\u00eb liqeni t\u00eb lasht\u00eb q\u00eb mbulonte rreth 340 kilometra katror\u00eb dhe arrinte deri n\u00eb 29 metra thell\u00ebsi. P\u00ebrreth tij shtriheshin kullota dhe bim\u00ebsi, duke krijuar kushte p\u00ebr nj\u00eb ekosistem t\u00eb pasur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb zon\u00eb jan\u00eb identifikuar m\u00eb shum\u00eb se 500 fosile bimore dhe shtazore. Mes kafsh\u00ebve t\u00eb pranishme ishin hipopotam\u00ebt, buaj me brir\u00eb t\u00eb gjat\u00eb tashm\u00eb t\u00eb zhdukur, deve, gazela, oriksi arab dhe struc\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Mbi 5 mij\u00eb vegla prej guri<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkeolog\u00ebt zbuluan gjithashtu 5,511 vegla guri, shumica d\u00ebrrmuese t\u00eb punuara nga stralli. Analizat tregojn\u00eb se njer\u00ebzit e asaj kohe i p\u00ebrdornin k\u00ebto mjete p\u00ebr aktivitete t\u00eb ndryshme, p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrgatitjen e mjeteve t\u00eb gjuetis\u00eb dhe p\u00ebrpunimin e bim\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mbetjet bimore t\u00eb gjetura n\u00eb disa vegla p\u00ebrmbanin edhe p\u00ebrb\u00ebrje toksike. Studiuesit thon\u00eb se kjo ngre mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb disa gjuetar\u00eb t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrdorur substanca helmuese n\u00eb arm\u00ebt e tyre, por theksojn\u00eb se ky interpretim mbetet ende i pasigurt dhe k\u00ebrkon kujdes.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pse \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm zbulimi?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00ebnd\u00ebsia e zbulimit q\u00ebndron te fakti se fosilet e kafsh\u00ebve, veglat e gurit dhe mbetjet bimore u gjet\u00ebn n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kontekst arkeologjik t\u00eb datuar. Kjo u jep shkenc\u00ebtar\u00ebve nj\u00eb pamje m\u00eb t\u00eb plot\u00eb se si jetonin njer\u00ebzit dhe si p\u00ebrshtateshin me mjedisin 125 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">A e dinit?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zona e zbuluar p\u00ebrfshinte nj\u00eb liqen me sip\u00ebrfaqe rreth 340 kilometra katror\u00eb \u2013 nj\u00eb peizazh krejt ndryshe nga shkret\u00ebtira q\u00eb shohim sot n\u00eb at\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Arabis\u00eb Saudite.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Burimi:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2026\/11\/261115085537.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">King Abdullah University of Science &amp; Technology (KAUST), p\u00ebrmes ScienceDaily<\/a>. Studimi shkencor: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1126\/science.aef9342\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Science<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb zbulim arkeologjik n\u00eb Arabin\u00eb Saudite zbulon se 125 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, rajoni i sot\u00ebm shkretinor kishte liqene, kullota dhe hipopotam\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":181,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":true,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mediaelit.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Ilustrim-artistik-\u2013-Arabia-e-Gjelber-125-mije-vjet-me-pare.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":183,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182\/revisions\/183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediaelit.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}